पोखराबाट स्याङ्जातर्फ उक्लिँदै गर्दा, सिद्धार्थ राजमार्ग छेउको एउटा सानो पसलको भित्तामा टाँसिएको फ्लेक्सले धेरैको ध्यान खिच्थ्यो—काँधमा राष्ट्रिय झण्डा बोकेको एक युवा अनुहार, र त्यससँगै लेखिएको वाक्य: “मिशन २०८४—बालेन शाह प्रधानमन्त्री।”
प्रतिनिधि सभा २०७९ को निर्वाचन सकिएको केही समयमै स्थानीय युवाहरूले टाँसेको त्यो फ्लेक्स पछि रंगीन सपनामा रूपान्तरण हुँदै भित्ते चित्र बन्यो। पाँच वर्षपछि मात्र सम्भावना मानिएको एउटा कल्पना, त्यो बेला नै भित्तामा उतारिएको थियो। राजमार्ग हुँदै गुड्ने यात्रुहरू अचम्मित हुन्थे—देशको राजधानीका एक स्वतन्त्र मेयरलाई फरक भूगोलमा प्रधानमन्त्रीका रूपमा चित्रण गरिएको दृश्य सहजै पचाउने विषय थिएन। कतिपयले यसलाई “भित्ते प्रधानमन्त्री” भन्दै टिप्पणी गरे, भने कतिपयले अघिल्ला राजनीतिक प्रसंगहरूसँग तुलना पनि गरे।
त्यतिबेला स्याङ्जा पुराना दलहरूको गढ मानिन्थ्यो। २०७९ को निर्वाचनमा प्रतिनिधि सभाका दुवै क्षेत्र नेपाली कांग्रेसले जितेको थियो भने प्रदेश सभामा कांग्रेस र एमालेले बराबरी दुई–दुई सिट बाँडेका थिए। नयाँ शक्तिको रूपमा उदाएको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले उल्लेख्य सफलता पाए पनि स्याङ्जा जस्ता पुराना दलका गढमा प्रभाव जमाउन सकेको थिएन। यस्तो परिवेशमा कुनै दलसँग आबद्ध नभएको एक स्वतन्त्र मेयरलाई प्रधानमन्त्रीका रूपमा चित्रण गर्नु तत्कालीन राजनीतिक यथार्थसँग मेल नखाने साहसी कल्पना थियो।
तर त्यो कल्पना केवल स्याङ्जाको भित्तामा सीमित रहेन। देशका विभिन्न शहरहरूमा—ट्याक्सी, बस, अटो, टेम्पो र रिक्सा—सबैमा एउटै सन्देश टाँसिँदै गयो: “८४ मा बालेन।” कतिपयले यसबाट व्यवसायिक दबाब झेले, पुराना दलप्रति झुकाव राख्नेहरूबाट आलोचना पनि सहनुपर्यो। तर धेरैले ती दबाबलाई बेवास्ता गर्दै आफ्नो समर्थन खुला रूपमा व्यक्त गरे।
यो समर्थन केवल युवाहरूमा सीमित थिएन। पुराना दलहरूको व्यवहार, भ्रष्टाचार र जनअपेक्षा विपरीतका गतिविधिबाट निराश भएका अग्रज पुस्तासमेत यस धारमा जोडिँदै गए। कुनै औपचारिक संगठनबिना एउटा मौन तर शक्तिशाली जनमत भित्रभित्रै विस्तार हुँदै गयो।
यसैबीच, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले “मिशन ८४” अभियान औपचारिक रूपमा अघि बढायो। अन्य दलहरूले पनि त्यही नारा दोहोर्याए, तर सत्तामा रहँदै परिवर्तनको वाचा गर्नु जनताका लागि विश्वसनीय देखिएन। विस्तारै पुराना दल, तिनको नेतृत्व र कार्यशैलीप्रति सामाजिक सञ्जालमार्फत असन्तुष्टि अभिव्यक्त हुने क्रम तीव्र भयो। तर जनभावनालाई सम्बोधन गर्नुको सट्टा, सत्ताधारीहरूले सामाजिक सञ्जालमै प्रतिबन्ध लगाउने प्रयास गरे—यो कदमले जनआक्रोश झन् चर्कियो।
अन्ततः, नवयुवाहरूले सडक रोजे। भ्रष्टाचार र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामाथिको हस्तक्षेपविरुद्ध सुरु भएको आन्दोलनले देशव्यापी रूप लियो। भदौ २३ मा आन्दोलनमाथि गोली चल्दा ठूलो संख्यामा युवाहरूले ज्यान गुमाए। सरकारको असंवेदनशील प्रतिक्रियाले जनआक्रोश विस्फोटमा परिणत भयो। भोलिपल्टै प्रधानमन्त्रीले पद छाडेर भाग्नुपर्ने अवस्था आयो।
आन्दोलन अराजकतामा रूपान्तरण हुने जोखिम बढ्दै जाँदा देश अनिश्चिततामा फस्ने चिन्ता उब्जिन थाल्यो। यही बेला बालेन शाहले देखाएको संयमित नेतृत्वले आन्दोलनलाई दिशा दियो। परिणामस्वरूप नयाँ सरकार गठनको मार्ग खुल्यो र पुनः निर्वाचन घोषणा गरियो।
नवयुवाहरूले बालेनलाई तत्कालै प्रत्यक्ष नेतृत्वमा देख्न चाहे पनि उनले दीर्घकालीन सोच प्रस्तुत गरे—आन्दोलनको ऊर्जा संस्थागत राजनीतिमा रूपान्तरण हुनुपर्छ। यही क्रममा विभिन्न नयाँ शक्तिहरू जन्मिए। तर विभाजित रूपमा चुनाव लड्दा मत विभाजन हुने खतरा पनि बढ्दै गयो।
अन्ततः, जनचाहनालाई मध्यनजर गर्दै बालेन शाह र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेबीच ऐतिहासिक समझदारी बन्यो—बालेन प्रधानमन्त्रीका उम्मेदवार र पार्टीको वरिष्ठ नेतृत्वमा रहने सहमति। लामिछानेले व्यक्तिगत महत्वाकांक्षाभन्दा देशलाई माथि राखेको सन्देश दिए, जसले जनविश्वास अझ सुदृढ बनायो।
चुनावी अभियानमा बालेनको शैली फरक देखियो—कम बोल्ने, तर सन्देशमुखी। स्थानीय समस्या र समाधानमा केन्द्रित उनका संक्षिप्त भाषणले जनताको ध्यान आकर्षित गर्यो। एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीकै क्षेत्रमा उम्मेदवारी दिएर उनले साहसिक राजनीतिक सन्देश पनि दिए।
यो रणनीतिले काम गर्यो। देशभर जनमतको लहर उठ्यो। पुराना दलका गढहरू भत्किए। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले झण्डै दुई तिहाइ बहुमत प्राप्त गर्यो।
अन्ततः, २०८२ साल चैत १३ गते, त्यही भित्तामा कोरिएको सपना यथार्थमा परिणत भयो। राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का संसदीय दलका नेता बालेन्द्र शाहलाई प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त गरेका छन्।
यसरी, “मिशन ८४” को नारा समयभन्दा अगाडि—२०८२ मै साकार भएको छ।
